De gevoelige plaat VI ‘Lekker zwammen’

De gevoelige plaat : zwavelzwam

Het is al weer een tijdje geleden dat ik zonder (of in ieder geval met weinig) problemen door het bos kon struinen. Gewapend met mijn camera op strooptocht naar bijzondere of intrigerende zaken.
Het heeft me altijd verbaasd hoe dichtbevolkt zo een relatief klein stukje aarde is. Elke centimeter wordt benut door soms zelfs meerdere levensvormen. Alles leeft in harmonie met elkaar samen. Elke levensvorm draagt zorg voor de volgende en wordt tegelijkertijd ook ondersteund door een ander zodat alles in evenwicht voort kan bestaan. Geen burenruzies, geen gedoe over jij hoort hier niet. In het bos kan alles gewoon zijn…

Een van de levensvormen die mijn bijzondere interesse heeft zijn zwammen, schimmels of paddestoelen.
Paddestoelen vind ik geen goed woord. Het doet me denken aan Jan Poortvliets rood met witte stippen en dat doet de soort flink te kort. Daarnaast zegt het woord paddestoel, net als zwam trouwens, alleen iets over de vrucht van dit organisme en verder niet over het organisme zelf.
Ik geef de voorkeur aan schimmel. Want dat wat wij bovengronds opmerken als paddestoel of zwam is slechts een heel klein deel van dit organisme. Ondergronds of in zijn gastheer bevinden zich schimmeldraden en zwamvlokken. Het grootst levende organisme op onze planeet is een zwam die zich in het Malheur National Forest in Oregon bevindt. Deze gigant beslaat een kleine 10 vierkante kilometer en zou ergens tussen de 2400 en 8650 jaar oud zijn! Ik ken weinig leven dat hem dat nadoet.

Schimmels zijn hun eigen soort. Het zijn dus geen planten, maar ook geen dieren. En hoewel ze misschien meer plant lijken dan dier is wetenschappelijk gezien het tegenovergestelde waar.
Schimmels vervullen meerdere belangrijke rollen in het ecosysteem van een bos. De bovengrondse vruchtlichamen dienen met regelmaat als voeding voor een heel arsenaal aan dieren in het bos, en zelfs voor ons zijn sommigen een lekkere, gezonde versnapering. Maar ondergronds, of in hun gastheer spelen nog veel meer dingen.

Zo zijn er schimmels die hun gastheer voeden door deze van verschillende mineralen te voorzien met hun meeldraden. Die gastheer, over het algemeen een boom, kan die mineralen dan weer omzetten in andere stoffen die de schimmel weer kan gebruiken om te groeien. Anderen leven juist van dood hout en plantmateriaal. Ze zijn, samen met bacteriën, de opruimers van het bos. Ze zorgen ervoor dat niets verloren gaat. Alle stoffen die, bijvoorbeeld, de boom aan het einde van zijn leven achterlaat in zijn resten worden afgebroken en teruggeven aan het bos door middel van deze schimmels.
En nog gaver misschien, er zijn zelfs schimmels die hun leven beginnen op levend hout, daar een tijdje op parasiteren om daarna, wanneer de boom overleden is, verder te leven als opruimer en de resten van zijn gastheer te verteren tot nieuwe voedingsstoffen voor andere bosbewoners.

Het bos an sich zou zelfs niet kunnen overleven zonder de hulp van schimmels. Los van het feit dat het een enorm ratjetoe zou worden van plantmateriaal dat niet afgebroken kan worden is er namelijk nog iets.
Bomen en planten communiceren met elkaar door middel van deze schimmeldraden. De hoogste bomen van het bos zijn de moederbomen. Zij zijn in staat om met hun enorme bladerdak en uitgebreid wortelstelsel enorme voorraden voedsel aan te maken. Maar jonge bomen en zaailingen hebben die stoffen ook nodig. Zij kunnen eigenlijk niet groeien in het weinige licht. Het licht dat hun wordt ontnomen door hun ouders die met hun enorme bladerdak het grootste deel wegvangen van de bodem.
Onderzoekers hebben uitgerekend dat het bos snel zou sterven wanneer er niet een andere manier voor de jonge en lage begroeiing van het bos zou zijn om aan hun voedingsstoffen te komen.

Wie zijn hier verantwoordelijk voor? Juist, schimmels. De vegetatie van een bos is met elkaar verbonden door middel van schimmeldraden. Het zijn de telefoonlijnen van het bos. De grote moederbomen geven voedingsstoffen af aan deze schimmeldraden die ze vervolgens transporteren en er zo voor zorgen dat het ook bij het jonge loof terecht komt. Het bos kan letterlijk niet bestaan zonder!

Het vruchtlichaam van de schimmel op deze foto is een zwavelzwam. Hij groeit met name op eikenhout, maar schuwt ook bijvoorbeeld eucalyptus niet. Hij komt algemeen voor en je kunt hem rond deze tijd van het jaar treffen in het bos. Ik vind hem prachtig. Hij is eetbaar, maar ik laat hem altijd staan. Ik zie de meerwaarde van het vernielen van deze kanjer, die wel 10 kilo wegen kan, niet echt in.

De zwavelzwam is, wat wij noemen, een parasiet. Hij leeft van zijn gastheer en die gastheer vindt dat niet fijn. Het feit dat de boom besmet raakt met een dergelijke zwam betekent waarschijnlijk al dat het niet goed gaat met de desbetreffende woudreus. De zwam geeft hem het laatste zetje en zorgt daarna ook nog voor de opruimwerkzaamheden. De zwavelzwam geeft trouwens niet elk jaar vruchtlichamen. Je kunt hem het ene jaar treffen en het andere niet. Laat je niet bedotten, het betekent niet dat hij er niet meer is. Ondergronds, of in zijn gastheer leven zijn schimmeldraden voort. Wanneer hij genoeg energie heeft opgedaan toont hij dan zijn prachtige voorkomen aan ons en vormt hij sporen voor de volgende generatie zwammen.

Dus wanneer je nog eens in het bos bent en je komt deze, of een van zijn collega’s tegen, bekijk hem dan goed en bedenk je dat er nog zoveel is dat we niet begrijpen. Dat we intelligent leven staven aan onze eigen intelligentie, maar dat die heus niet zoveel voorstelt. Dat er alleen al op onze eigen aarde zoveel verschillende levensvormen zijn die in complete harmonie met elkaar samenleven, waar wij dat nog niet eens in staat zijn met onze eigen soort…

Sta er gewoon even bij stil, bekijk en bewonder.

3 Reacties

  1. Virginie Royen

    22 juli 2018 op 14:26

    Bij schimmels denk je niet meteen aan zulks adembenemend moois…..zolang deze maar niet tussen je tenen gaan groeien 😊

  2. Ik ging eens met Niels op een paddenstoelen speurtocht van een jeugd natuur club. Toen zagen we heel veel mooie en bijzondere soorten. We hebben er alleen totaal niet aan gedacht om foto’s te maken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

© 2019 Wonderwerpen

Thema door Anders NorénOmhoog ↑